ส่งต่อให้เพื่อน

บ้านท้องตมใหญ่

บ้านท้องตมใหญ่

จากภูผา… สู่มหานที

ศาสตร์พระราชาเพื่อประชาชน

บ้านท้องตมใหญ่-ป่าต้นน้ำ

จากหลักปรัชญาเพื่อประชาชนของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช สู่การรวมกลุ่มของชาวชุมพร สร้างเครือข่าย “จากภูผา…สู่…มหานที” เพื่อฟื้นฟูระบบน้ำ และอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ เป็นต้นแบบของการขับเคลื่อนการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ จนถึงปลายน้ำ ให้สิ่งแวดล้อม ธรรมชาติ และแหล่งท่องเที่ยวของจังหวัดชุมพรสวยงามดังเดิมและยังคงงดงามตลอดไป

 

จากภูผา… ปลูกป่าเพื่อรักษาต้นน้ำ

ส่วนสำคัญของระบบน้ำคือต้นน้ำ หากต้นน้ำสมบูรณ์แล้ว ส่วนอื่นๆ ของระบบน้ำก็จะสมบูรณ์เช่นกัน จากน้ำหยดแรกจนถึงสายน้ำใหญ่ที่ไหลลงสู่ท้องทะเลชุมพรนั้น เริ่มต้นที่ต้นน้ำพะโต๊ะ โดยหน่วยอนุรักษ์และจัดการต้นน้ำพะโต๊ะ ที่ส่งเสริมการเรียนรู้

บ้านท้องตมใหญ่-เกษตรกรรม

ให้ชุมชนเห็นความสำคัญของการรักษาป่า โดยจัดทำโครงการ “คนอยู่ ป่ายัง” มุ่งให้ความรู้แก่เด็กและชาวบ้าน เพื่อให้เห็นความสำคัญของธรรมชาติและแหล่งน้ำตามธรรมชาติ ผ่านฐานเรียนรู้เรื่องการจัดการน้ำที่อยู่กับภูเขา การกักเก็บน้ำไว้กับป่าทำฝายต้นน้ำ เก็บดิน เก็บน้ำไว้กับลำธาร การทำนาขั้นบันได เพื่อแสดงออกให้เห็นถึงการพึ่งพิงตนเอง การปลูกต้นกล้าเพื่อนำไปปลูก ขยายพื้นที่ป่าสีเขียวและต้นน้ำลำธารให้สมบูรณ์ ลิ้มรสอาหารพื้นบ้านขนานแท้ ครัวชาวแพได้นำพืชพรรณที่มีอยู่ในต้นน้ำพะโต๊ะมาปรงุ รสเป็นเมนูอาหารแสนอร่อย ที่หารับประทานได้แค่ที่นี่ อาทิ ข้าวห่อใบคลุ้ม ภูมิปัญญาของชาวแพ ไข่เจียว ใบตอง เมนูง่ายที่หน้าตาและส่วนผสมแปลกตาจากที่เคย โครงการธนาคารต้นไม้เป็นการขยายแนวคิดไปสู่ชุมชนให้หันมาปลูกต้นไม้เพื่อรักษาป่า สนับสนุนให้ประชาชนปลูกต้นไม้ในที่ดินของตนเอง แล้วแปรต้นไม้ให้มีมูลค่าเป็นทรัพย์ เพื่อนำทรัพย์ที่ได้ไปใช้ในการดำรงชีพ

 

สู่… เกษตรกรรมกับธรรมชาติ

จากต้นน้ำไหลผ่านสู่กลางน้ำ ก่อเกิดการนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์และเห็นคุณค่าที่สุด สวนลุงนิลคือ ศูนย์กสิกรรมธรรมชาติพืชคอนโด 9 ชั้น ที่ปลูกพืชหลากหลายชนิดเพื่อให้ออกดอกออกผลสลับกันไป สร้างรายได้ตลอดทั้งปี นอกจากนี้ยังมีฐานการเรียนรู้ต่างๆ ที่สวนลุงนิล ถือเป็นอีกหนึ่งแหล่งท่องเที่ยวเเละเรียนรู้ที่นำแนวความคิดและการทำการเกษตรทฤษฎีใหม่มาปฏิบัติจนประสบความสำเร็จ โดยคนที่สนใจสามารถมาเที่ยวชมได้ตลอดทั้งปี บ้านธรรมชาติวรรณภัสสร ที่นี่นำพืชผักสวนครัวและพืชพรรณในสวนที่มีประโยชน์ พัฒนาผลผลิตในสวนเกษตรอินทรีย์ ต่อยอดเป็นสินค้ามาสร้างมูลค่าให้กับตนเอง นอกจากผลิตสินค้าจากพืชสวนเกษตรอินทรีย์แล้ว ที่นี่ยังเปิดเป็นศูนย์เรียนรู้ชุมชนในการสอนวิชาความรู้ ในการทำผลิตภัณฑ์ต่างๆ เพื่อใช้เองสำหรับคนที่สนใจด้วย นมโคสดๆ ส่งตรงถึงมือทุกวัน ฟาร์มอินทร์แปลง ฟาร์มเกษตรของเกษตรกรรุ่นใหม่ที่ได้รับแรงบันดาลใจมาจากในหลวงรัชกาลที่ 9 มุ่งมั่นที่จะเป็นเกษตรกรที่ประสบความสำเร็จ ปัจจุบันที่นี่สามารถแปรรูปนมวัวเป็นผลิตภัณฑ์นมพาสเจอไรซ์รสต่างๆ โดยฟาร์มอินทร์แปลงผลิตแก๊สชีวภาพขึ้นเอง ใช้พลังงานจากแก๊สชีวภาพจากมูลวัว ส่วนกากที่ตกตะกอนในบ่อแก๊สก็ทำปุ๋ยไว้ใช้เพื่อนำไปแจกให้คนในชุมชนเอาไปใส่แปลงที่ปลูกหญ้าและเกี่ยวหญ้ามาขายให้ฟาร์มโคนมแห่งนี้

บ้านท้องตมใหญ่

มหานที… แห่งความยั่งยืน

จุดเริ่มต้นที่ดีส่งผลต่อปลายทางที่ดี การดูแลรักษาธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และสังคม เพื่อให้คนและธรรมชาติพึ่งพากันได้ ชุมพรคาบาน่า ที่นี่เป็นรีสอร์ตและศูนย์กีฬาดำน้ำธรรมชาติที่มองเห็นความสำคัญของธรรมชาติและท้องทะเลชุมพร จึงดำเนินการรักษาสภาพแวดล้อม โดยนำเอาศาสตร์ของพระราชามาปฏิบัติให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม ด้วยการพัฒนาดิน น้ำ ป่า และคน บนพื้นที่ 30 ไร่ เปลี่ยนจากโรงแรมมาเป็นเรียนแรม ขยายการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เป็นศูนย์กสิกรรมธรรมชาติเพลิน และขยับ

บ้านท้องตมใหญ่-ชุมพร

ขยายเป็นเครือข่ายเศรษฐกิจ ได้แก่ พนักงาน ชาวไร่ ชาวนา และชาวสวน เป็นสถานที่พักผ่อนและศูนย์เรียนรู้ที่ครอบคลุมไปถึงคนที่รักในการดำน้ำกับกิจกรรมอนุรักษ์และฟื้นฟูท้องทะเล เกาะพิทักษ์เป็นเกาะเล็กๆ ทุกคนจะอยู่กันฉันพี่น้อง ให้ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่กัน วัฒนธรรมการ “ส่งแกง” ยังมีให้เห็นบ่งบอกถึงความเป็นญาติมิตร รวมถึงวิถีชีวิตชาวประมง กรรมวิธีการเผามะพร้าว ชุมชนเกาะพิทักษ์ยังได้ชื่อว่าเป็นชุมชนที่อนุรักษ์สภาพแวดล้อมทางทะเลได้ดี เป็นศูนย์อนุรักษ์หอยมือเสือและปะการังสวยงามที่อยู่รอบเกาะหมู่บ้านท้องตมใหญ่ เป็นหมู่บ้านชาวประมงชายฝั่งทะเล ตัวหมู่บ้านตั้งอยู่ในอ่าวโค้งรูปเกือกม้า

โค้งอ่าวด้านในเป็นป่าชายเลนที่ยังคงความอุดมสมบูรณ์ มีระบบนิเวศป่าชายเลนที่น่าศึกษา ชาวบ้านประกอบอาชีพประมง ทำมาหากินกับทรัพยากรชายฝั่งในอ่าวท้องตมหมุนเวียนกันไปตามฤดูกาล วิธีอนุรักษ์ท้องทะเลของชุมชนบ้านท้องตมใหญ่คือการ “บวชทะเล” ซึ่งเรียกได้ว่าเป็นการบวชทะเลที่เดียวในประเทศไทยก็ว่าได้ โดยการสร้างบ้านให้ปลาอยู่อาศัยด้วยการทำปะการังเทียมจากภูมิปัญญาชาวบ้าน ใช้ไม้ไผ่หรือทางมะพร้าวมาทำเป็นกระโจมใต้น้ำที่เรียกว่า “ซั้ง” แล้วจะใช้ทุ่นกั้นเป็นเขตห้ามทำการประมง เพื่อให้พื้นที่แห่งนี้เป็นเขตสงวนรักษาให้ปลาวางไข่ออกลูกออกหลาน โดยตัวชี้วัดความอุดมสมบูรณ์

ชุมชนเกาะพิทักษ์-ชุมพร

อย่างหนึ่งของอ่าวท้องตมก็คือ “ม้าน้ำ” สัตว์ทะเลตัวเล็กๆ ที่พบมากบริเวณหัวแหลม ชาวบ้านที่นี่จึงช่วยกันอนุรักษ์สัตว์น้ำเหล่านี้กันอย่างต่อเนื่องมาตลอด ทำให้บริเวณท้องตมใหญ่มีปริมาณสัตว์น้ำเพิ่มมากขึ้น ชาวบ้านมีรายได้มากขึ้น โดยที่ไม่ต้องออกไปหากินไกลฝั่ง อีกทั้งที่นี่ยังมีโฮมสเตย์สำหรับนักท่องเที่ยวเพื่อมาสัมผัสกับบรรยากาศเงียบสงบและกิจกรรมที่น่าสนใจมากมาย ชุมชนบ้านคลองสนวิสาหกิจชุมชนประมงอำเภอปะทิว เป็นกลุ่มพัฒนาชุมชนเพื่อฟื้นฟูระบบนิเวศชายฝั่งและป่าชายเลน เพื่อเป็นการสร้างงาน สร้างรายได้ เลี้ยงปากท้องให้ชาวบ้านในช่วงที่เรือเล็กควรงดออกจากฝั่ง ด้วยการเลี้ยงปลา เลี้ยงผึ้ง นอกจากนี้ที่นี่ยังเป็นที่ตั้งของศูนย์ถ่ายทอดทางวิชาการของตำบลบางสน และด้วยความที่เป็นป่าชายเลนจึงมีกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับป่าชายเลนไว้รองรับนักท่องเที่ยว ไม่ว่าจะเป็นการล่องเรือชมธรรมชาติ ไปตกหมึก รวมถึงกิจกรรมหาหอยพู่กัน ควบคู่ไปกับการฟื้นฟูและอนุรักษ์ธรรมชาติ เพื่อเป็นแหล่งทำมาหากินของชาวบ้าน และแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำต่อไป

หมู่บ้านท้องตมใหญ่

และนี่คือผลลัพธ์ของการนำหลักปรัชญาและความรู้จากศาสตร์ของพระราชามาใช้ให้เกิดผลเป็นรูปธรรม เกิดเป็นเครือข่ายขยายไปสู่ชุมชนที่เข้มแข็ง มองเห็นความสำคัญของสิ่งแวดล้อมและธรรมชาติที่อยู่รอบตัว รู้จักใช้ให้พอเพียงและเพียงพอต่อการดำรงชีพ และส่งต่อไปยังผู้อื่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ส่งต่อให้เพื่อน